Dị ứng thực phẩm là gì? Một số lưu ý về dị ứng thực phẩm

Hiện tượng dị ứng thực phẩm đôi khi bị lạm dụng để giải thích nhiều triệu chứng mà thật ra không có liên hệ đến thực phẩm. Chẳng hạn như, nhiều người dễ dàng gán cho thực phẩm là thủ phạm của sự mệt mỏi, nhức đầu, kinh nguyệt không đều... nhưng thực ra nguyên nhân lại là do căng thẳng tâm thần. Một số người khác luôn cho rằng mình bị dị ứng với một món ăn nào đó mà thực ra hoàn toàn không đúng.

dị ứng thực phẩm

Dị ứng thực phẩm liên quan đến hiện tượng miễn dịch với chất trung gian histamin. Dị ứng thực phẩm khác với hiện tượng không dung nạp thực phẩm trong đó có histamin.

Dị ứng có thể gây tổn thương cho da, miệng, dạ dày-ruột và hệ thống hô hấp.

Da là bộ phận chính mà dị ứng thực phẩm thường tấn công. Một giờ sau khi ăn phải món ăn gây dị ứng là da có thể nổi đỏ, ngứa, thậm chí sưng tấy. Trẻ con bị dị ứng thực phẩm thường nổi ngứa phần da trên mặt, chân tay và đầu.

Người bị dị ứng thường nôn mửa, đau bụng đi tiêu chảy. Niêm mạc miệng sưng và ngứa. Hô hấp rối loạn như nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi, hắt hơi, ngứa mũi, khó thở... Dị ứng thực phẩm nhiều khi cũng gây ra cơn suyễn ở người sẵn có căn bệnh này.

Bình thường, các triệu chứng trên chỉ thoảng qua, nhưng đôi khi cũng có thể kéo dài và ngày càng nặng hơn. Nạn nhân có thể bị nghẹt thở, tim đập nhanh, huyết áp xuống thấp, đưa tới hôn mê, đôi khi tử vong. Đó là những trường hợp phản ứng quá mẫn cảm.

Vài điều cần lưu ý về dị ứng với thực phẩm

– Dị ứng có thể xảy ra tức thì hoặc vài giờ sau khi ăn.

– Dị ứng thường xảy ra vào những lúc có nhiều căng thẳng, xúc động.

– Với một số người, dị ứng chỉ xảy ra khi ăn với một lượng khá nhiều, nhưng với một số người khác thì chỉ cần một chút thức ăn đã có thể gây khó chịu.

– Thực phẩm cùng họ có thể sẽ gây ra dị ứng như nhau. Chẳng hạn như, người bị dị ứng với hành thì cũng có thể bị dị ứng với tỏi...

– Cùng một loại thực phẩm có thể gây ra các triệu chứng khác nhau ở mỗi người.

– Dị ứng có thể xảy ra giống nhau ở nhiều người trong cùng một gia đình, vì hiện tượng miễn dịch là do đặc tính di truyền kiểm soát.

– Dị ứng có thể đưa tới tình trạng kém dinh dưỡng, vì người bị dị ứng tránh không ăn hoặc không hấp thụ được món ăn đó nhưng không biết tìm những món khác tương đương để thay thế.

– Dị ứng thường gặp ở trẻ em nhiều hơn người lớn.

Dị ứng thực phẩm gây ra do chất đạm của thực phẩm. Bất cứ chất đạm nào cũng có thể gây ra phản ứng này, nhưng thường thường ta chỉ có vấn đề với vài ba món ăn mà thôi.

Trẻ em thường bị dị ứng với sữa, trứng, đậu phộng, đậu nành, lúa mì, cá. Người lớn thì thường dị ứng với tôm cua, đậu phộng, cá, cua, trái dâu. Trước đây sô-cô-la cũng được gán cho là gây dị ứng. Nhiều người bị dị ứng vì ảnh hưởng tâm lý chứ thực phẩm đó thực ra không gây dị ứng.

Chưa có thử nghiệm nào để có thể xác định là một người có dị ứng đối với một thực phẩm nào đó hay không. Vì thế, để có thể xác định thì đơn giản nhất là dùng phương pháp loại trừ. Nếu sau khi ăn một loại thực phẩm nghi là gây dị ứng mà không có triệu chứng gì thì loại trừ khả năng dị ứng với loại thực phẩm đó, còn nếu có những phản ứng khó chịu thì quả đúng là dị ứng rồi.

Có thể dùng phương pháp thử nghiệm trên da với một số lượng nhỏ thức ăn để xem thức ăn đó có gây dị ứng hay không. Đôi khi cũng có thể thử máu để xem có sự hiện diện kháng thể của một thực phẩm đáng nghi ngờ nào đó.

Hiện nay chưa có thuốc nào có thể điều trị cho khỏi bị dị ứng với thực phẩm, nên chỉ có cách tốt nhất là dù thèm muốn đến đâu cũng phải tránh xa loại thực phẩm gây dị ứng. Với thời gian, sự mẫn cảm ở trẻ em có thể mất dần đi, nhưng với người lớn thì hầu như sẽ tồn tại suốt đời.

Dị ứng thường không gây ra hậu quả trầm trọng, ngoại trừ những hiện tượng thông thường như ngứa đỏ ngoài da, nghẹt mũi, chảy nước mắt... Những trường hợp này chỉ cần dùng thuốc kháng histamin để làm giảm các triệu chứng, hoặc dùng thuốc trị ngứa cho da. Những thuốc kháng histamin thường dùng là Benadryl, loratadine (Claritin)...

Nhưng nếu có các triệu chứng như nghẹt thở, tim đập nhanh, huyết áp giảm, da mặt tái xanh, đau đầu như búa bổ, đau bụng, đi tiêu chảy, sưng lưỡi, sưng cuống họng, sưng môi, toàn thân ngứa ran... thì đó là trường hợp phản ứng quá mẫn cảm (anaphylaxis reaction) hay còn gọi là sốc phản vệ (anaphylactic shock), có thể dẫn đến tử vong, do đó cần được điều trị tức thì tại phòng cấp cứu.

Có nhiều ý kiến khuyên người thường bị sốc phản vệ cần biết sử dụng thuốc Epinephrine để tự cấp cứu trong khi chờ đợi được đưa đến bệnh viện. Tuy nhiên, trong thực tế có nên làm như thế hay không cần phải có ý kiến hướng dẫn cụ thể của bác sĩ điều trị.

Gửi bình luận